|
Uzyskane w latach 1946-2010 odmiany ziemniaka były odpowiedzią na różnorodne oczekiwania szerokiego kręgu odbiorców - producentów, konsumentów i przemysłu przetwórczego. Zapotrzebowanie na określony typ odmiany miało swoje odzwierciedlenie w odpowiednim ukierunkowaniu selekcji.
W latach powojennych duże znaczenie gospodarcze miały odmiany tzw. ogólnużytkowe, w związku z wykorzystywaniem ziemniaków zarówno w żywieniu człowieka, jak i zwierząt. W kierunku tym hodowla Zamarte uzyskała szereg odmian już w pierwszych latach swojej działalności. Kolejne lata pracy hodowlanej były ukierunkowane na wypełnienie istotnej luki, polegającej na braku w polskim doborze dobrych odmian o krótkim okresie wegetacji, na tzw. wczesny zbiór. Jednocześnie, w odpowiedzi na oczekiwania przemysłu skrobiowego, uzyskano szereg odmian o wysokiej zawartości skrobi i wysokim jej plonie.
W hodowli odmian jadalnych na zaopatrzenie zimowe (średniowczesnych i późnych) dominująca rola Zamartego zaznaczyła się w latach 1960-1979. Spośród odmian średniowczesnych powszechnie uprawiane w tym okresie były nastepujące odmiany: Epoka (plenna, jedna z najbardziej odpornych na zarazę ziemniaka, utrzymująca się reprodukcji nasiennej w latach 1954- 1975), Ebro, Orzeł i Pola (bardzo odporna na wirus Y, smaczna, w reprodukcji nasiennej od 1976 r.).
Spośród odmian średniopóźnych wyróżniały się: Smak, Sokół (w nasiennictwie od 1974 r.), Sowa, Krab (pierwsza polska odmiana odporna na agresywne biotypy raka). Do czołowych odmian jadalnych należały też późne: Flisak (w nasiennictwie utrzymywała się blisko 40 lat), Uran (z 30-letniąhistoriąi dużym udziałem w uprawie), Tarpan (pierwsza polska odmiana odporna na mątwika, była też odmianąeksportową) i Janka.
Hodowla w Zamartem dostarczyła produkcji wiele odmian skrobiowych, charakteryzujących się wysoką zawartościąi plonem skrobi – Osa, Flora, Wulkan, Nysa, Prosna, Narew, Poprad, Odra, Reda oraz zrejonizowane w późniejszym okresie: Brda, Bzura i Kuba. Odmiany te w dużej mierze przyczyniły się do uzyskania lepszej jakości surowca dla przemysłu ziemniaczanego.
Szczególne osiągnięcia hodowla z Zamartego odnotowała w uzyskiwaniu odmian o skróconym okresie wegetacji – bardzo wczesnych i wczesnych. W początkowych latach działalności, w których nasiliła się wirusowa presja infekcyjna, pojawiły się trudności w łączeniu wczesności z odpornościąna choroby wirusowe, szczególnie na wirus liściozwoju. Po przezwyciężeniu tego problemu otrzymano wiele odmian, z których duże znaczenie miały: Giewont (ponad 30 lat w uprawie) i Lipiński Wczesny (ponad 20 lat w uprawie). Odmiany powszechnie uprawiane w kraju w latach osiemdziesiątych to: Narcyz, Kalina, Jaśmin, Frezja, Krokus i Ruta. Na bazie zasobów genetycznych Gross Lüsewitz uzyskano kilka wartościowych odmian: Aster (Złoty Medal Polagra 2000), Orlik, Drop (Złoty Medal Polagra 1992), Bila. Charakteryzująsię one dobrymi walorami kulinarnymi, wysokąodpornościąna choroby wirusowe i dobrąprzydatnościądo przechowywania. Odmiana Aster jest ponadto przydatna do produkcji chipsów; jako jedyna z krajowych wczesnych odmian była akceptowana przez przetwórstwo. Najnowsze odmiany sąodporne na matwika, a Drop dodatkowo na mątwika agresywnego. Drop, ze względu na swe właściwości został zrejonizowany w Holandii.
Obecnie w programach hodowlanych w większym stopniu uwzględnia się cechy decydujące o dobrej przydatności do przetwórstwa spożywczego oraz spełniające wymagania handlu (supermarketów). Ponadto dąży się do zachowania równowagi między wysokim plonem i jakościąz jednej strony a odpornościąna choroby i szkodniki z drugiej, czyli do uzyskania odmian z pozytywnym wpływem zarówno na ekonomikę produkcji, jak i na ochronę środowiska.
Prowadzona obecnie w Spółce produkcja materiałów nasiennych opiera się także na odmianach uzyskanych w latach 1999-2010. Najbardziej wartościowe odmiany to Denar (Złoty Medal Polagra 2003), Lord (Złoty Medal Polagra 2005) smaczne i poszukiwane na rynku, Kuba – średniowczesna, skrobiowa, (z uwagi na odporność na agresywne patotypy raka ziemniaczanego zrejonizowana również w Niemczech), Gracja – przydatna do produkcji chipsów czy też Korona – plenna, o wysokiej odporności na choroby wirusowe i parcha. Do nowych odmian spełniających wymagania rynku należą: Miłek – przydatna na wczesny zbiór, Oman, Benek i Eugenia – smaczne i plenne oraz Sekwana – skrobiowa, o wysokiej odporności na zarazę ziemniaka.
W 2007 roku HZ Zamarte zarejestrowała swoje odmiany jadalne ziemniaka: Aruba (odpowiednia na wczesny zbiór o kremowym miąższu), Felka Bona (zarejestrowana już w 2002r, z zastosowaniem takze na chipsy i frytki), Finezja (odmiana dająca bardzo wysoki potencjalny plon), Flaming (pierwsza odmiana z czerwoną skórką) i Zagłoba (średniopóźna odmiana z wysokim potencjałem plonowania).
W roku 2008 zarejestrowana została Tetyda (średniowczesna odmiana o bardzo wysokim potencjale plonowania), a w 2009 Etola (wczesna, przydatna na chipsy).
Rok 2010 zaowocował zarejestrowaniem trzech doskonałych odmian: Michalina (wczesna, jadalna, plenna i odporna na wady miąższu), Stasia (wyjątkowo plenna i doskonała w przechowywaniu), Zenia (średniopóźna, jadalna o bardzo gładkiej skórce)
| Rok |
Odmiany |
Twórcy |
1955
1958
1961
1963
1966
1967
1968
1970 |
Gromadzki 1, Nowa Huta 1, Ewerest 1, Eureka, Flisak 1,Delfin 1, Flora 1, Fita 1, Ebro 1,
Epoka 1, Unikat 1, Giewont
Kolektyw 1, Wulkan, Orzeł 1
Lipiński Wczesny, Zorza, Smak
Mars, Jowisz, Uran
Warta, Osa
Krab
Nysa
Noteć |
S. Lipiński, J. Lekczyńska, Z. Niegolewski, K. Roguski |
1972
1973
1974
1975
1978 |
Prosna, Sowa, Sokół, Krokus
Tarpan, Narcyz
Narew, Ryś, Pola
Janka
Reda, Elida, Odra |
Z. Niegolewski, K. Roguski, M. Mosiek, J. Pioruński |
1978
1979
1980
1981
1985 |
Poprad
Kalina, Frezja
Cynia
Jaśmin
Ruta |
E. Kapsa, Z. Niegolewski, M. Mosiek, J. Pioruński, K. Roguski |
1983
1986
|
Brda ²
Bzura ² |
K. Źwieżyński, J. Sieczka, M. Mosiek, K. Rogulski |
| 1987 |
Koral ³ |
M. Mosiek, A. Pawlak, S. Rysiewicz, R. Szpera |
1988
1989
1990
1991
1994
1995
1997 |
Marta
Orlik
Aster
Drop
Bila
Sumak
Mors |
A. Pawlak, S. Rysiewicz, R. Szpera, E. Kapsa, P. Kamiński |
|
1999
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2007
2008
2009
2010
2010
|
Bard, Denar, Lord, Kuba
Korona, Gracja, Felka Bona
Bartek, Kuklik
Gandawa
Oman, Elanda, Niagara, Medea
Miłek, Justa, Eugenia, Benek, Sekwana
Aruba, Finezja, Flaming
Zagłoba
Tetyda
Etola
Michalina, Stasia
Zenia
|
A. Pawlak, P. Kamiński, G. Szulc, J. Pełczyński, L. Węglewska
A.Pawlak, P.Kamiński, M.Sabatowska, J.Pełczyński, G.Szulc
J.Zdański, A.Pawlak, P.Kamiński, J.Sprus
A.Pawlak, P.Kamiński, M.Sabatowska, J.Pełczyński, G.Szulc
P.Kamiński, A.Pawlak, M.Sabatowska, J.Pełczyński
P.Kamiński, A.Pawlak, J.Zdański, M.Sabatowska, J.Pełczyński
|
1 uzyskana wspólnie ze StacjąHodowlano-BadawcząWyszebórz
² uzyskana wspólnie z IHAR Oddział Młochów
³ uzyskana wspólnie z Instytutem Ziemniaka w Gross Lüsewitz (Karow, b. NRD)
|